visie

Possible Futures!

Kennis vormt geen garantie voor goed gedrag, maar onwetendheid leidt vrijwel zeker tot slecht gedrag.


Martha Nussbaum

informatie

Vorming heeft te maken met de verhouding van leerlingen tot de wereld zoals die in een vak of in leerstof tot stand komt, en deze verhouding heeft in eerste instantie te maken met aandacht en interesse voor de wereld, en voor zichzelf in relatie tot die wereld. In vorming staan het ik en de eigen leefwereld van meet af aan mee op het spel, het wordt mee in het spel gebracht.


Jan Masschelein en Maarten Simons in Apologie van de school. Een publieke zaak. (KUL, 2012)



bronnen

Vrijdag 20 januari 2017 was een dag zoals een andere en toch ook niet. Want, op vrijdag 20 januari legde Donald Trump de eed af als 45ste president van de Verenigde Staten van Amerika. He will make America great again. He will build that wall. He will put her in jail. He will make a total and complete shutdown of muslims entering the United States.


20 januari, een dag zoals zovele dus, en toch ook niet. Welkom in U-trump-ia, de staat van de miljardair. In Nederland stelt Geert Wilders vastberaden dat “de politiek in het westen nooit meer hetzelfde zal zijn”. Filip Dewinter spreekt opnieuw sans gêne over asielzoekers als “parasieten en profiteurs” en hij liep enigszins tevergeefs warm voor president Le Pen in Frankrijk. Het debat is weer wat vaker vuil, eenvoudig en ongenuanceerd. En laat het dat nu net niet zijn. Vandaag niet, morgen niet - nooit.


Een tijdje geleden bladerde ik op de trein door de weekendkrant. Ik stootte er op een essay van schrijver Ramsey Nasr. Onder de titel “Rendementsdenken heeft de geest verziekt” stelt hij dat “Opleidingen met een minder directe toepassing en van ogenschijnlijk kleiner nut onze grootste bescherming vormen tegen kortzichtigheid en fundamentalisme.” En zo sluit Nasr naadloos aan bij de Amerikaanse sociologe Martha Nussbaum. Zij publiceerde in 2010 het boek “Niet voor de winst”. De ondertitel luidt: “Waarom de democratie de geesteswetenschappen nodig heeft”.


Nasr en Nussbaum. Twee voorbeelden in de aanloop naar ‘ons’ pleidooi vóór persoonsvorming in het hoger onderwijs. Een pleidooi voor ons vak: Educatie. Trouw aan de visie van Jan Masschelein en Maarten Simons van de KULeuven, kiezen we voor educatie in de oude betekenis van het woord. “E-ducatie als het weggeleid worden uit, als het naar buiten gevoerd worden, de straat op, de wereld in.”


Ons hoofddoel: de student met een open blik naar de wereld laten kijken. Onze basispijlers: wereldburgerschap, superdiversiteit, stad en kunst. Onze werkwijze: ervaring, experiment, confrontatie. Even net niet aansluiten bij die leefwereld om vervolgens alert en geïnteresseerd te kijken naar wat er rondom ons gebeurt. Uitdagen, prikkelen, weg uit die comfortzone. We willen de wereld instappen met jonge mensen die op hun beurt de wereld zullen instappen met nóg jongere mensen.


We werken met beelden, foto’s, de vastgelegde werkelijkheid. Het beeld als toegangspoort naar die wereld. We bieden de student bronnen aan waarvan wij denken dat ze relevant en waardevol zijn. De student wordt aangespoord om kritisch te zijn tijdens het lezen, het kijken, het halt houden. We laten ons leiden door de kunsten: de provocatieve graffiti van Banksy – de toverachtige zoektocht naar Utopia van Fabre – de naïeve wandelingen van Francis Alÿs.


Waarom? Waarom dit soort van activiteiten in een bacheloropleiding in tijden van ‘contacttijdschaarste’? Kunnen we die tijd niet rendabeler besteden aan didactiek en vakinhoudelijke kennis? Met andere woorden: moet zo’n persoonsvormend vak wel een plaats krijgen in een bachelorcurriculum?

Wij hebben ons antwoord al gegeven: ja. Educatie heeft niet de pretentie om relevanter te zijn dan andere vakken. Educatie heeft de pretentie om óók relevant te zijn. Met Educatie trekken we de kaart van de vorming. En opnieuw zijn het Masschelein en Simons die de toon zetten: “Vorming heeft te maken met de verhouding van leerlingen tot de wereld. ... In vorming staan het ik en de eigen leefwereld van meet af aan mee op het spel, het wordt mee in het spel gebracht.”


Laat dát nu net hetgene zijn waar we tijdens Educatie naartoe willen. In het belang van het onderwijs van vandaag – in het belang van het onderwijs van morgen. En, hopelijk krijgt Wilders gelijk. Hopelijk zal de politiek in het westen na die verkiezingen “nooit meer hetzelfde zijn”. Hopelijk neemt het ontwaken in U-trump-ia “de kortzichtigheid en het fundamentalisme” à la limite de wind uit de zeilen.


Hopelijk. En voor altijd.


NIEUWS


Studenten aan het woord!

Bekijk het beeldverslag van het ervarringstraject van Possible Futures! in Antwerpen.





28 april 2020

inspiratiedag Possible Futures!

lager onderwijs

Donche - Vorselaar


Naar buiten, de straat op!

Een interview met Joke en Koen op Kruit, het kenniscentrum voor Wereldburgerschapseducatie in Vlaanderen. 





... dat het op school niet om individuele leerbehoeften gaat, maar om vorming; dat het op school niet om productieve tijd gaat, maar om vrije tijd ...


Jan Masschelein en Maarten Simons, KUL